.jpeg)
Het is een van de eerste vragen die mensen stellen als ze onderzoek gaan doen naar een reis naar de Malediven of een walvishaaienreis. En het is de juiste vraag om te stellen.
Het eerlijke antwoord is: het hangt helemaal af van hoe het wordt gedaan. Het walvishaaientoerisme varieert van echt positief voor natuurbehoud tot actief schadelijk, soms op locaties die slechts een paar honderd kilometer van elkaar verwijderd zijn. Het verschil kennen is belangrijk voordat je boekt.
Walvishaaien zijn langzaam bewegende, filtervoedende dieren. Ze hebben niet de vluchtreactie van meer schichtige soorten, waardoor ze gemakkelijker te benaderen en te observeren zijn. Maar diezelfde kalmte heeft sommige bevolkingsgroepen kwetsbaar gemaakt voor slecht beheer.
Het meest genoemde voorbeeld is Oslob in de Filipijnen, waar walvishaaien worden gevoerd door lokale vissers om ze op één plek te houden voor toeristische ontmoetingen. Studies hebben aangetoond dat gevoede haaien hun natuurlijke migratiepatroon veranderen, meer littekens vertonen als gevolg van bootaanvallen en minder tijd besteden aan natuurlijk eten. Sommige mensen zijn helemaal gestopt met migreren. De ervaring ziet er buitengewoon uit op foto's. De ecologische kosten zijn reëel.
Vergelijk dit met het Zuid-Ari-atol op de Malediven, waar walvishaaien zich op natuurlijke wijze verzamelen als gevolg van planktonbloei en niet worden bevoorraad. Onderzoek hier — waaronder langdurige foto-ID-onderzoeken waarbij individuele haaien jarenlang zijn gevolgd — heeft geen meetbare negatieve gedragsverandering gevonden die verband houdt met ontmoetingen met snorkelen wanneer de richtlijnen van de operator worden gevolgd.
Het verschil tussen schadelijke en nuttige ontmoetingen komt neer op een aantal dingen: niet eten, niet aanraken, geen flitsfotografie, naderingsafstanden aangehouden (meestal 3 meter vanaf het lichaam, 4 vanaf de staart), beperkte groepsgroottes in het water tegelijk, en niet jagen wanneer het dier van richting verandert.
Operators die deze richtlijnen consequent volgen, doen iets dat het onderzoek ondersteunt. Groepen van 4-8 snorkelaars die zich rustig naast een walvishaai bewegen, veroorzaken meetbaar minder stress dan grotere groepen of groepen die het pad van het dier verdringen. Sommige operators dragen ook identificatiefoto's bij aan databases voor burgerwetenschap, wat betekent dat uw ontmoeting rechtstreeks het bevolkingsonderzoek ondersteunt.
Zelfs met de beste richtlijnen is er een bredere vraag die de moeite waard is: verandert de aanwezigheid van toerisme in wilde gebieden die ruimtes, ongeacht hoe goed ze worden beheerd? Het eerlijke antwoord is ja, tot op zekere hoogte. De nuttiger vraag is of het alternatief — geen toerisme, dus geen economische stimulans om de soort te beschermen — betere resultaten oplevert. Op de meeste plaatsen waar walvishaaien worden gevonden, blijkt uit het bewijs dat dit niet het geval is.
Gemeenschappen die inkomsten verdienen door ontmoetingen met walvishaaien hebben de neiging om walvishaaien te beschermen. Degenen die niet meer stroperij, meer bijvangst en minder politieke wil hebben om beschermde zeegebieden te creëren. De economie van natuurbehoud is rommelig, maar ze zijn echt.
Als je met walvishaaien wilt zwemmen op een manier waar je je goed bij voelt, zijn de vragen die je aan je operator moet stellen eenvoudig: voer je de dieren? Wat zijn je richtlijnen voor aanpak? Wat is je maximale groepsgrootte in het water? Draag je bij aan onderzoeksprogramma's? Operators die over deze vragen hebben nagedacht, hebben duidelijke antwoorden. Degenen die dat niet hebben gedaan, zijn het waard om te vermijden.
De ervaring zelf — naast een dier zweven dat langer is dan een bus, toekijken hoe het voer filtert door water dat wordt verlicht door de tropische zon — hoeft niet ten koste van het dier te gaan. Als het goed is gedaan, doet het dat echt niet.
